GEO nedir? Yapay zeka aramalarında markanızın önerilmesi için rehber

GEO, yani Generative Engine Optimization, markanızın ChatGPT, Gemini, Perplexity ve Google’ın yapay zeka özetleri (AI Overviews) gibi sistemlerin ürettiği cevaplarda geçmesi ve sitenizin kaynak olarak gösterilmesi için yapılan çalışmadır. SEO’da hedef bir sıralama listesinde yer almaktır. GEO’da hedef, kullanıcıya tek bir cevap halinde sunulan metnin içinde yer almaktır. Kullanıcı on mavi link yerine tek bir cevap okuyorsa, o cevabın içinde olmak istersiniz.

Terim 2023’te yayımlanan “GEO: Generative Engine Optimization” başlıklı akademik çalışmayla yaygınlaştı. Yeni bir kısaltma duyunca “SEO öldü mü?” diye düşünmek çok doğal. Ölmedi. Yapılan işin büyük kısmı, yıllardır yaptığımız SEO’nun yapay zeka sistemlerinin okuma biçimine göre yeniden düzenlenmesi.

Yapay zeka asistanları cevaplarını nereden alıyor?

Bir asistan bir soruya iki kaynaktan cevap verir. Birincisi, eğitim sırasında öğrendiği bilgidir. Bu bilgi belirli bir tarihte donmuştur ve değiştirmeniz zordur. İkincisi, soru sorulduğu anda web’de yaptığı aramadır. ChatGPT’nin arama özelliği, Perplexity ve Google’ın AI Overviews’ı bu ikinci yolu kullanır ve cevabın altında kaynak linkleri gösterir.

Etki edebileceğiniz alan büyük ölçüde ikinci yoldur. Asistan arama yaptığında karşısına çıkan sayfalar, genellikle arama motorlarında zaten iyi sıralanan sayfalardır. Bu yüzden sayfası Google’da ilk iki sayfada bile olmayan bir markanın yapay zeka cevaplarında kaynak gösterilmesi nadirdir.

Eğitim verisi tarafında ise markanızın web genelinde nasıl anlatıldığı belirleyicidir. Sektör sitelerinde, karşılaştırma yazılarında, forumlarda ve haberlerde adınız hangi konuyla birlikte geçiyorsa model sizi o konuyla ilişkilendirir.

SEO’dan farkı ne?

Teknik temel aynıdır. Sayfa taranamıyorsa, içerik JavaScript arkasında kalıyorsa ya da site yavaşsa ne Google ne de bir yapay zeka asistanı onu okuyabilir.

Fark, içeriğin nasıl kullanıldığındadır. Google bir sayfayı bütün olarak sıralar. Bir yapay zeka asistanı ise sayfanızdan bir iki paragraf alır ve kendi cevabına yerleştirir. Bu da şu soruyu önemli kılar: Sayfanızdan tek başına koparılan bir paragraf, bağlamı olmadan da anlaşılıyor mu?

İkinci fark ölçümdedir. SEO’da Search Console size gösterimleri ve tıklamaları verir. Yapay zeka cevaplarında görünürlüğü gösteren yerleşik bir rapor yoktur. Google AI Overviews’tan gelen gösterimler Search Console’daki genel web verisinin içinde sayılır ve ayrı bir filtre olarak sunulmaz. ChatGPT ve Gemini gibi asistanlardan gelen tıklamaları Google Analytics’te nasıl ayırabileceğinizi yapay zeka trafiği nasıl ölçülür yazısında anlattım.

Markanızı bir varlık olarak tanımlayın

Yapay zeka sistemleri markaları birer varlık (entity) olarak ele alır: Bu marka nedir, ne satar, nerededir, kimdir? Bu soruların cevabı web’in farklı yerlerinde farklıysa sistem size güvenmez ve sizi önermez.

Pratikte yapılacaklar:

• Sitenizde markanızı ve ne yaptığınızı tek cümleyle anlatan net bir “Hakkımızda” sayfası olsun.
• Organization ya da LocalBusiness yapısal verisinde ad, adres, telefon ve sosyal profilleri (sameAs) eksiksiz ve doğru girin.
• Google İşletme Profili, LinkedIn, sektör rehberleri ve pazar yeri mağazalarınızda aynı adı, aynı adresi ve aynı tanımı kullanın.

Bu iş sıkıcı görünür ama sık gördüğüm bir sorunu çözer: Bir yerde eski adres, bir yerde eski unvan, bir yerde başka bir hizmet tanımı. Asistan bu çelişkili bilgiyi ya birleştirip yanlış bir cevap üretir ya da markayı hiç anmaz.

Kaynak gösterilmeye uygun içerik yazın

Yapay zeka cevaplarında kaynak gösterilen sayfaların çoğunda ortak birkaç özellik görüyorum.

Soruya ilk paragrafta cevap veriyorlar

“X nedir?” sorusunu hedefleyen bir sayfa, ilk iki cümlede X’i tanımlamalı. Giriş paragrafını tarihçeye, sektörün önemine ya da genel bir girizgaha ayırmak, asistanın o sayfadan alıntı yapacak bir cümle bulamamasına yol açar. Aynı yaklaşım Google aramadaki kutucuklar için de işe yarar. Bunu öne çıkan snippet rehberinde anlattım.

Somut ve doğrulanabilir bilgi veriyorlar

Fiyat aralığı, ölçü, süre, adım sırası, uyumlu olduğu platformlar. Asistanlar genel övgü cümlelerini değil, kullanıcının sorusuna cevap olan veriyi alır. “Kaliteli hizmet sunuyoruz” cümlesinin alıntılanma ihtimali yoktur. “Teslimat Türkiye geneline 2 iş günüdür” cümlesinin vardır.

Her bölüm kendi başına anlaşılıyor

“Yukarıda bahsettiğimiz gibi” ya da “bu yöntem” gibi önceki paragrafa yaslanan ifadeler, paragraf koparıldığında anlamsız kalır. Her bölümde konunun adını tekrar kullanın.

Karşılaştırma ve “hangisi” sorularına cevap veriyorlar

Kullanıcılar asistanlara en çok “hangisini seçmeliyim?” diye soruyor. Ürün ya da hizmetinizin kime uygun olduğunu, kime uygun olmadığını açıkça yazan sayfalar bu sorularda daha sık kaynak gösteriliyor. Rakipleri kötülemeden, hangi durumda hangi seçeneğin mantıklı olduğunu anlatmak güven verir.

Site dışında bahsedilmek

Bir asistan “Türkiye’de en iyi X markaları” sorusuna cevap verirken çoğu zaman sizin sitenize değil, bu soruyu cevaplayan karşılaştırma yazılarına, listelere ve forum tartışmalarına bakar. Bu sayfalarda yoksanız cevapta da yoksunuz.

Burada klasik link çalışmasından farklı bir bakış gerekiyor. Link olmasa bile markanızın adının doğru bağlamda geçmesi değerlidir. Sektör yayınlarında uzman görüşü vermek, gerçek müşteri yorumlarını yorum platformlarında toplamak ve karşılaştırma içeriği hazırlayan yayıncılara doğru ürün bilgisi sağlamak bu işin parçasıdır.

Teknik tarafta kontrol edilecekler

• robots.txt dosyanızda yapay zeka tarayıcılarını (örneğin OAI-SearchBot, PerplexityBot) bilinçli olarak mı engelliyorsunuz, yoksa bir güvenlik eklentisi mi engelliyor? Cloudflare gibi hizmetlerin bot ayarlarını da kontrol edin.
• Önemli içerik, sayfanın ilk HTML’inde var mı? JavaScript çalıştırmayan tarayıcılar, sonradan yüklenen metni görmez.
• Fiyat, stok ve iletişim bilgileri hem sayfada hem yapısal veride güncel mi?

Eğitim için veri toplayan tarayıcıları engellemek ile anlık arama yapan tarayıcıları engellemek ayrı kararlardır. Örneğin OpenAI, eğitim için GPTBot’u, ChatGPT aramaları için OAI-SearchBot’u ayrı user-agent’larla çalıştırıyor. İçeriğinizin eğitimde kullanılmasını istemiyorsanız bile arama tarayıcısını açık bırakmak, cevaplarda kaynak gösterilmenizi sağlar.

Nereden başlamalı?

Müşterilerinizin satın almadan önce sorduğu 20-30 soruyu yazın. Bu soruları ChatGPT, Gemini ve Perplexity’ye sorun ve cevapları kaydedin. Markanızın nerede geçtiğini, hangi rakiplerin önerildiğini ve cevabın altında hangi sitelerin kaynak gösterildiğini not edin. Bu iş bir öğleden sonranızı alır, ama sonunda elinizde iki şeyi açıkça gösteren bir tablo olur: Hangi sorularda içeriğiniz eksik ve hangi dış kaynaklarda yer almanız gerekiyor.

Bu analizi markanız için birlikte yapmak isterseniz yapay zeka SEO (GEO) danışmanlığı sayfasında çalışma şeklimi anlattım. GEO çalışması sağlam bir arama motoru görünürlüğü üzerine kurulduğu için genel SEO danışmanlığı ile birlikte ele almak çoğu zaman daha hızlı sonuç verir.